dr M.J.S.M. (Marc) van der Meer

directeur

Introductie

Marc werkt niet meer bij AIAS. Hij is nu te bereiken bij het:

Expertisecentrum beroepsonderwijs (ECBO)
Pettelaarpark 1
Postbus 1585
5200 BP ’s-Hertogenbosch
Telephone: 073 687 25 00
Mobile number: 06 13 21 89 97
E-mail: marc.vandermeer@ecbo.nl

Dr Marc van der Meer (Den Bosch, 1966) is als universitair hoofddocent verbonden aan het AIAS. Hij studeerde algemene economie in Tilburg (1991) en behaalde zijn doctoraat in de sociale wetenschappen aan de Amsterdamse School voor Sociaal-Wetenschappelijk onderzoek van de Universiteit van Amsterdam (1998). Zijn proefschrift ‘Vaklieden en werkzekerheid’ gaat over de bouwvakkers in Amsterdam en Madrid.

Sinds april 1998 is hij mede-verantwoordelijk voor de ontwikkeling en uitbouw van het Amsterdams Instituut voor ArbeidsStudies van de Universiteit van Amsterdam.

Vanf september 2006 werkt Marc ook in deeltijd als projectleider bij het Centrum voor Sociale Innovatie. Dat is een samenwerkingsverband van AIAS, TNO, de Rotterdam School of Management, de werkgeversverenigingen AWVN en FME en de vakbonden FNV Bondgenoten en CNV bedrijvenbond.

Onderwijs

Marc is als hoofd opleidingen (director of studies) van AIAS verantwoordelijk voor de inhoudelijke ontwikkeling en samenhang van het onderwijsprogramma. Hij werkte ondermeer aan de volgende programma’s:

• De Masteropleiding in Advanced Labour Studies / Human Resources (1999, 2000, 2001, 2003, 2004, 205, 2006)
• De Masteropleiding in Comparative and European labour Studies (2005-heden)
• De Masteropleiding in Human Resource Management(deze opleiding is geaccrediteerd door de NVAO, maar is nog niet gestart)
• De minor arbeid (1998, 1999, 2000, 2001, 2002, 2005)
• De ‘advanced level’ course : Industrial relations and European integration (1993, 1994, 1995, 1996, 1997, 1999, 2001, 2002)ten behoeve van de International School for the Humanities and Social Sciences van de Universiteit van Amsterdam).
• PhD workshop Industrial relations (2004, 2006). Met de de volgende universiteiten: LSE, Milano en Trier)

Verschillende postdoctorale leergangen, waaronder:

• De veroudering van werknemers (1999);
• De mismatch op de arbeidsmarkt (2000);
• Europees Sociaal Beleid (in 1999, 2000, 2001, 2003 met Wim van Velzen)
• De leergang ‘Advanced labour economics’ ten behoeve van het NEI (2001);
• De leergang ‘De levensloop-loopbaan’ (2001, met Jan Peter van den Toren ten behoeve van de samenwerking AIAS – het vakbondsmuseum De Burcht);
• De leergang ’de strijd om de arbeidskracht – de krappe jas van de arbeidsmarkt (2001), Met Frans Leijnse ten behoeve van de samenwerking AIAS-het vakbondsmuseum De Burcht;
• De leergang ‘Het beste van twee werelden- CAO en HRM’, in het kader van de samenwerking tussen AIAS en de de Burcht in het voorjaar van 2002;
• De leergang Adept voor 50 Oost-Europese ambtenaren uit tien landen in samenwerking met Clingendael en de afdeling sociaal recht van de Universiteit Tilburg (2000, 2001, 2001, 2002, 2003, 2004, 2006).
• De leergang Levensloop en arbeidspatronen, (2002) in de Burcht (ism. Frans Leijnse).
• De leergang Diversiteit op de werkvloer, (2005) in de Burcht (ism. Paul de Beer en Frans Leijnse).
• De leergang Sociaal overleg in de onderneming (winter 2005 en winter 2006) in de Burcht (ism. Jan Cremers van het GBIO).
• De leergang Waarden en Normen op de werkvloer,(2006) in de Burcht (ism. Paul de Beer en Frans Leijnse).
• De leergang ‘Arbeidsvoorwaarden glashelder’, in opdracht van MKB-Nederland (2006, 20007) (ism. Evert Verhulp).

In mei 2004 verzorgde hij de module ‘Organizational behaviour and HRM’ voor het internationale masterprogramma in Mekele, Ethiopie. Dit programma voor senior executives valt onder de verantwoordelijkheid van de Amsterdam graduate Business School en de HES in Amsterdam.

Onderzoek

Marc van der Meer is als senior onderzoeker betrokken bij verschillende onderzoeksprogramma’s. Zijn onderzoeksinteresse ligt op het terrein van de arbeidsorganisatie, arbeidsmarkt en de arbeidsverhoudingen in vergelijkend perspectief. Dit gebied van de ‘comparatieve politieke economie’ leent zich voor wetenschappelijke beschouwingen op het snijvlak van verschillende sociale wetenschappen, zoals de economie, de rechtsgeleerdheid, de sociologie, de politieke wetenschap en de psychologie. Daarbij houdt hij zich voornamelijk bezig met de verhoudingen tussen overheden, bedrijven en belangenorganisaties, werkgevers en werknemers, die leiden tot veranderingen van de regels rond de arbeid. Deze thema’s krijgen in het dagelijks onderzoek een vertaling in termen van de besluitvorming over onderwerpen als de organisatie van de onderneming, beloning van de arbeid, de flexibilisering van de arbeid, de verdeling van de werkgelegenheid en werkloosheid, en het arbeidsmarktbeleid.

Nieuwe en lopende projecten

1. Laagbetaald werk in Nederland. Vanaf september 2004 werkt Marc van der Meer aan een onderzoek voor de Russel Sage Foundation naar laagbetaald werk in de gezondheidszorg en de uitzendbranche. Dit project wordt uitgevoerd in samenwerking met Kea Tijdens, Wiemer Salverda en Maarten van Klaveren. Het onderzoek wordt tegelijkertijd uitgevoerd in Engeland, Duitsland, Frankrijk en Denemarken. Andere sectoren die we bestuderen zijn: de retail, call-centers, hotels en de voedingsindustrie.
2. Het ontstaan en ontwikkeling van sociale akkoorden. In de zomer van 2005 start Marc aan een interviewronde langs de partijen die betrokken zijn bij de totstandkoming van sociale akkoorden in Nederland. In dit project zijn ook Jelle Visser en Nynke Wiekenkamp betrokken.
3. De verantwoordelijkheidsverdeling tussen het arbeidsmarktbeleid en sociale zekerheidsbeleid (1982-2006). Hoe is die wet SUWI toch tot stand gekomen? Dit project wordt uitgevoerd met Paul de Beer, Marian Schaapman en Jan Popma.
4. Marktwerking in de publieke sector. Een case-studie van het busvervoer, de thuiszorg en de energiesector (met L.Kok en M.Schaapman).
5. De transitie van onderwijs naar arbeidsmarkt, waar komen de de HBO-afgestudeerden van de Hoge School van Amsterdam terecht? het gaat om studies in de richtingen ICT, HRM, Rechtsgeleerdheid en Techniek (met Marta Meerman).

Samenvatting van de belangrijkste inhoudelijke begrippen:

Er zijn twee hoofdthema’s in zijn wetenschappelijke werk, die in zijn dissertatie ‘Vaklieden en werkzekerheid- kansen en rechten van insiders en outsiders op de arbeidsmarkt’ (1998) met elkaar in verband worden gebracht. Het eerste hoofdthema is het debat rond de in- en uitsluiting van arbeidskrachten ter verklaring van de ontwikkeling van de werkgelegenheid en de werkloosheidsproblematiek in Westerse landen. Dit probleem van sociale uitsluiting is in zijn dissertatie voornamelijk benaderd vanuit de vraagzijde (werkgelegenheidskant) van de arbeidsmarkt. De case-studie van de arbeidsmarktpositie van twee beroepsgroepen (metselaars en timmerlieden) in twee landen (Nederland en Spanje) heeft nieuw licht geworpen op de insider-outsider problematiek op de arbeidsmarkt. Zijn conclusie is dat arbeidsmarktsegmentatie niet volgens strikte demarcatielijnen plaatsvindt, maar dat werkgevers de grenzen van hun interne arbeidsmarkten nauwer zijn gaan definiëren.

Het tweede hoofdthema in zijn werk betreft de collectieve en individuele besluitvorming over de prijs van de arbeid. De loonvorming is naar zijn mening het beslissende instrument om de verdeling van kansen en rechten op de arbeidsmarkt beter te begrijpen. De loonvorming moet daarbij in ruimere zin worden opgevat dan doorgaans in de micro-economie en de rationele keuzesociologie gebruikelijk is (geweest). Cruciaal voor begrip van de loonvorming zijn niet alleen economische overeenkomsten tussen contractpartijen (CAO’s en individuele arbeidsovereenkomsten) maar ook de sociale normen omtrent de waardering van de arbeid, en de politieke coördinatie tussen de overheid en belangenorganisaties.

De laatste jaren heeft Marc onderzoeksprojecten afgerond over de volgende thema’s:

1. Over de bouw in vergelijkend perspectief. Naar aanleiding van zijn dissertatie is een aantal artikelen gepubliceerd in wetenschappelijke tijdschriften, met name over de totstandkoming van het sectorale arbeidsmarktbeleid in Nederlands-Duits perspectief, over de methodologie van comparatief onderzoek, over de arbeidsmarktproblemen in de bouw in Berlijn, over de flexibilisering van de arbeid in Spanje, en over de arbeidsverhoudingen in de bouwnijverheid.
2. Representativiteit in de arbeidsverhoudingen. In opdracht van de Europese Commissie heeft Marc een twintigtal rapporten geschreven over de werking van de Nederlandse overlegeconomie en de representativiteit van belangenorganisaties in de economische sectoren o.a. bouwnijverheid, post, telecommuncatie, transport, de bankwereld en de (lokale) publieke sector. Dit onderzoek loopt van 1998-2006. In deze periode zijn ook enkele nationale overzichten gepubliceerd (co-auteurs: drs H.Benedictus, drs H.Houwing, drs C.Moll, drs M. Schaapman en prof. J.Visser).
3. Onderwijs en arbeidsmarkt. In opdracht van de Italiaanse overheid is een studie voorbereid over de relatie tussen het onderwijsbeleid en de arbeidsverhoudingen in Nederland (co-auteurs drs. H.van Lieshout en prof. J.Visser).
4. Concurrentievermogen en collective loonvorming. In opdracht van de Internationale Arbeidsorganisatie (ILO) zijn enkele case-studie gepubliceerd over de ruil tussen het concurrentievermogen en de werkgelegenheid van bedrijven (co-auteurs: drs A.van Liempt, dr K.Tijdens, drs M.van Velzen, prof. J.Visser). In het verlengde van dit rapport zijn artikelen geschreven over de betekenis van sociale akkoorden in de Nederlandse overlegeconomie (co-auteurs: H.Benedictus, dr A.Hemerijck, prof. J.Visser). Met een aantal collega’s zijn ook enkele case-studies gepubliceerd over de vernieuwing van CAO’s op ondernemingsniveau(redactie samen met Evert Smit): ‘Innovatie of imitatie- CAO-vernieuwing op ondernemingsniveau’ (Elseviers bedrijfsinformatie, 2000). Ook is een studie over globalisering en de gevolgen voor de Nederlandse arbeidsverhoudingen (FNV-press, 2004).
5. HRM en Arbeidsverhoudingen op ondernemingsniveau. In opdracht van het Nationale Vakbondsmuseum heet Marc samen met prof. J.P van den Toren de redactie gevoerd over een publicatie over de arbeidsverhoudingen op ondernemingsniveau. In dit boek ‘Wat bindt de onderneming?- de belanghebbenden aan het woord’ (Amsterdam: ISSG, 1999), is een collectie van essays opgenomen waarin woordvoerders van ‘stakeholders’ op ondernemingsniveau een analyse maken van hun positie in het debat over ‘corporate governance’. Over dit boek is een artikel gepubliceerd in het Tijdschrift voor Arbeidsvraagstukken (2001).
6. Arbeidsmarktbeleid. Marc heeft in het najaar van 2001 meegewerkt aan het SEO-AIAS project dat de Europese werkgelegenheidsstrategie evalueert voor Nederland (gepubliceerd door drs M.Zijl, et al. 2002). Over dit thema publiceerde hij onder andere met Bart van Riel enkele artikelen. Recent heeft Marc met Lucy Kok en Jaap Anne Korteweg de sluitende aanpak geevalueerd voor het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid. In opdracht van de WRR publiceert Marc in het najaar van 2004 in samenwerking met Jelle Visser een uitvoerig paper over de governance-mechanismen in de Nederlandse arbeidsvoorziening. Dit is onderdeel van het project naar maatsachappelijke dienstverelening.
7. Het poldermodel. Van 2001-2003 werkten Paul van der Heijden, Marc van der Meer, Jelle Visser en Ton Wilthagen in opdracht van het fonds voor de kwaliteit van de arbeidsverhoudingen aan een studie over de toekomst van het Nederlandse model. Dit project introduceert de begrippen ‘adaptief’ en ‘reflexief’ bestuur voor een aantal beleidsterreinen. De studie heeft resulteerd in de publicatie “Weg van het overleg?” bij Amsterdam University press (2003) en een aantal wetenschappelijke artikelen. Bovendien houdt Marc zich in de zomer van 2005 met een update van deze studie in het kader van het New Governance project van de Europese Unie.
8. De Europese sociale dialoog. In het voorjaar van 2002 publiceerde hij in samenwerking met Wiemer Salverda, Hester Benedictus, Marloes Zijl en Rob de Boer een studie over de Europese sociale dialoog. Over dit onderwerp verschijnt in 2005 een artikel in het European Journal of Industrial Relations.
9. Overcoming marginalisation. Van 2001-2003 werkte Marc van der Meer met Judith Roosblad aan het door de EU gehonoreerde onderzoeksvoorstel ‘Overcoming marginalisation’. Daarin worden de arbeidsmarkten in zes Europese landen vergeleken met speciale aandacht voor de positie van langdurig werklozen, vrouwen en etnische minderheden. Het onderzoek werd gefinancierd door de Europese Commissie over het ‘Targeted Socio-Economic Research’ en richtte zich op de volgende vier sectoren: de bouwnijverheid, de grafische industrie, de gezondheidszorg en de IT-sector. Over dit onderwerp is een AIAS working paper verschenen, enkele papers zijn in voorbereiding.
10. Levensloop, nieuwe arbeidspatronen en sociaal beleid. Over dit thema redigeerde Marc een special issue van het Tijdschrift Sociale Wetenschappen. Bijdragen daarin zijn van de hand van ondermeer Lans Bovenberg, Ton Wilthagen, Jeroen Onstenk en Jeanne de Bruijn. De inleiding wordt verzorgd door Marc van der Meer en Frans Leijnse. Bovendien is door Marc van der Meer en Frans Leijnse een paper geschreven voor het Europese research netwerk naar Transitionale labour markets.
11. Kwaliteit van de arbeid bij bakkersbedrijven. In de periode 2003-2005 werkt Marc met John Miltenburg, Marga Rijken, Marko van Leeuwen en Monique Reijntjes aan een project in opdracht van het georganiseerd overleg in de bakkerssector. De vraag staat centraal hoe de aantrekkelijkheid van het werk in de bakkerswereld kan worden verbeterd.
12. Een verkenning van de toekomst van de medezeggenschap, in opdracht van minister de Geus. Samen met Robbert van het Kaar, Evert Smit, Wout Buitelaar, Jan Popma en Frank Tros.

Overige informatie

Marc is lid van verschillende wetenschappelijke verenigingen, is betrokken in het college van onderwijskundigen van de NVP en is lid van de redactie van Zeggenschap.

Marc is gedurende drie werkdagen bereikbaar op de Universiteit van Amsterdam in de burelen van zijn werkgever, het Amsterdams Instituut voor ArbeidsStudies, of in de gangen van de Amsterdamse School voor Sociaal-Wetenschappelijk Onderzoek, waaraan hij als docent-onderzoeker geaffilieerd is.

Op dinsdagochtend en vrijdag werkt Marc voor het Centrum voor Sociale Innovatie, Plein 1813 te Den Haag.

Marc is gehuwd met Marja Dreef. Zij hebben drie kinderen: Sara werd geboren op 18 juni MM, Casper op 5 augustus MMII en Tobias op 4 april MMV. En met die kinderen gaat het heel goed!